poniedziałek, 30 listopada 2015


państwo polskie łączyło terytoria należące
do trzech dawnych imperiów: rosyjskiego habsburskiego i niemieckiego
Żydzi zamieszkiwali licznie niemal cały kraj
więc stosunki z nimi były częścią życia codziennego reszty obywateli
stanowili oni większość wśród lekarzy prawników i handlarzy
pośrednicząc tym samym w kontaktach
ze światami wiedzy władzy oraz pieniędzy
Żydzi płacili więcej niż trzecią część podatków w Polsce
a firmy będące ich własnością przynosiły
około połowy przychodów z handlu zagranicznego
w Polsce mieszkało mniej więcej tylu
zasymilowanych Żydów co w Niemczech -
różnica polegała na tym że na każdego
przystosowanego polskiego Żyda
przypadało dziesięciu kolejnych którzy posługiwali się
jidysz i praktykowali judaizm na jeden z tradycyjnych sposobów -
Żydzi w Polsce mieli swoje szkolnictwo prasę i system partyjny (...)
większość Polaków stanowili chłopi
a gros oczekiwało od państwa jakiegoś gestu
który zachęciłby ich do lojalności -
wieś polska była drastycznie przeludniona
bezrobocie przeraźliwie wysokie a reformie rolnej
brakowało konsekwencji i zasięgu
państwo polskie nie dokonywało redystrybucji ziem z wielkich majątków
pełniąc jedynie funkcję pośrednika w negocjacjach oraz źródła kredytów
powoli przebiegające transakcje były źródłem frustracji chłopów
których dotknęło też wstrzymanie kredytowania w latach wielkiego kryzysu
(...) polscy chłopi przez pół wieku licznie emigrowali do Ameryki
ale w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku
przepływ wstrzymały nowe przepisy obowiązujące w USA (...)

Timothy Snyder "Czarna ziemia - Holokaust jako ostrzeżenie"